Gaston de Gerlaches Antarctica Expeditie
Gaston was de tweede zoon van de beroemde Belgische poolreiziger Adrien de Gerlache de Gomery, die voor ‘t eerst een expeditie leidde die overwinterde in Antarctica (1897-99). Baron Gaston de Gerlache de Gomery werd geboren op 17 november 1919 te Brussel.
Hij was van jongsaf gefascineerd door verhalen van poolreizigers. Tijdens de oorlog 1940-45, na een verblijf in een Duits krijgsgevangenenkamp, was hij actief in de weerstand, en kon de Belgische afdeling van de Royal Air Force vervoegen. Hij ontving zijn “wings” tegen het einde van de oorlog. Zijn geprefereerde foto was die van hemzelf in een spitfire toestel.
Na een carrière als jurist bij een verzekeringsfirma, volgde hij in het voetspoor van zijn illustere vader. Hij kon, na moeizame overreding, de Belgische autoriteiten overtuigen van het nut van een Belgische deelname aan het Internationaal Geofysisch Jaar 1957-58. Hij organiseerde, met behulp van twee Noorse ijsbrekers Polarhav en Polarsirkel, de Belgische Antarctica expeditie van 1957-59 en was de oprichter van het eerste Belgisch onderzoeksstation “Koning Boudewijn” op Dronning Maud Land. Deze wetenschappelijk zeer verdienstelijke expeditie ging gepaard met heel wat avonturen en risico’s. Zeventien bemanningsleden, vierhonderd ton materiaal, een vliegtuig, een helicopter, een electrische centrale en diverse wetenschappelijke laboratoria.
In 1959 was hij Belgisch afgevaardigde op de eerste vergadering over het Antarctisch Verdrag in Washington. Dankzij zijn expeditie werd België een van de 12 stichtingsleden van dat verdrag. De Koning Boudewijnbasis werd gesloten in 1961 bij gemis aan regeringssteun. In 1964 kon, mede met Nederlandse steun, het station tijdelijk weer operationeel worden, en Gaston de Gerlache bezocht het gebied opnieuw in 1965 als leider van een zomerexpeditie. In 1967 werd de basis definitief gesloten. Het zal duren tot 2008 eer België opnieuw present zal zijn op Antarctica met de geplande Prinses Elizabethbasis.
Van 1992 tot 1999 was Gaston de Gerlache voorzitter van de Belgische Nationale Commissie voor Antarctisch Onderzoek van de Koninklijke Academie. Hij hielp bij de organisatie van het Belgica Symposium te Brussel in 1998. Hij werd vereerd met de “U.S. Polar Medal” en de “Bellingshausen Medal” door de Academie van Wetenschappen te Moskou. Hij was Belgisch délégué bij diverse vergaderingen over het Antarctisch Verdrag en bezocht diverse Amerikaanse en Chileense Antarctische stations als waarnemer.
Hij was zeer ontroerd bij het vernemen van het nieuws over de ontdekking van het wrak van de Belgica bij Harstad, Noorwegen. Hij was 86 toen hij stierf op 13 juli 2006 te Oudenaarde. Hij liet een echtgenote achter, Lily van Oost, drie zonen en twee dochters, die de familietraditie van poolonderzoek voortzetten en actieve steun verlenen aan de huidige inspanningen in verband met het lichten van het Belgica wrak en de bouw van een replica door De Steenschuit vzw te Boom.



